Ώρα Δικαιοσύνης για τα Τέμπη: Στο εδώλιο 36 κατηγορούμενοι για λάθη, παραλείψεις και προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν

Με το βάρος μιας ολόκληρης κοινωνίας στους ώμους της, η Δικαιοσύνη ανοίγει τον πιο κρίσιμο φάκελο των τελευταίων ετών.

Στη Λάρισα, στην ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο συγκρότημα ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ, ξεκινά η δίκη για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, μια υπόθεση που εξακολουθεί να αποτελεί ανοιχτή πληγή για την ελληνική κοινωνία.

Η έναρξη της διαδικασίας σήμερα Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026 σηματοδοτεί την κορύφωση μιας μακράς δικαστικής διερεύνησης που διήρκεσε σχεδόν δυόμισι χρόνια. Η πρόεδρος του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας κηρύσσει την έναρξη μιας δίκης που χαρακτηρίζεται ήδη εμβληματική, όχι μόνο για τη νομική της πολυπλοκότητα, αλλά και για τη βαθιά κοινωνική της φόρτιση.

Τέμπη: 36 στο εδώλιο, 352 μάρτυρες

Στο εδώλιο κάθονται 36 κατηγορούμενοι, ενώ οι μάρτυρες ξεπερνούν τους 352. Παράλληλα, περισσότεροι από 230 υποστηρίζοντες την κατηγορία – συγγενείς θυμάτων, επιζώντες, δικηγορικοί σύλλογοι και σωματεία – δηλώνουν παρουσία σε μια διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει δύο ή και περισσότερα χρόνια.

Το χρονικό της τραγωδίας

Το χρονικό της τραγωδίας της 28ης Φεβρουαρίου 2023 αποτυπώνει με ακρίβεια την αλληλουχία γεγονότων που οδήγησαν στην καταστροφή. Στις 15:55, στον σταθμό Παλαιοφάρσαλα , σπάει εναέριο καλώδιο ηλεκτροκίνησης, προκαλώντας προβλήματα στην κυκλοφορία. Στις 19:12, ο προαστιακός ακινητοποιείται βόρεια της Λάρισας λόγω βλάβης, κλείνοντας τη γραμμή ανόδου έως τις 21:30. Στις 21:20, ο σταθμάρχης της νυχτερινής βάρδιας φτάνει στον σταθμό Λάρισας νωρίτερα από το προβλεπόμενο, λόγω αυξημένου φόρτου.

Στις 21:40 αναχωρεί με καθυστέρηση από τη Θεσσαλονίκη η εμπορική αμαξοστοιχία 63503. Λίγο αργότερα, μεταξύ 22:35 και 22:41, γίνεται λάθος στη χάραξη διαδρομής για άλλο συρμό, ενώ στις 22:46 δίνονται εντολές για χειροκίνητες αλλαγές τροχιάς χωρίς να επανέλθουν κρίσιμες ρυθμίσεις. Στις 23:02 φτάνει στη Λάρισα η επιβατική αμαξοστοιχία Intercity 62 και δύο λεπτά αργότερα λαμβάνει προφορική άδεια να αναχωρήσει, παραβιάζοντας κόκκινο σηματοδότη, χωρίς σαφή ενημέρωση για τη γραμμή που θα ακολουθήσει.

Στις 23:05 το τρένο αναχωρεί με 352 επιβάτες, εισερχόμενο στη λάθος γραμμή, αυτή της καθόδου. Λίγα λεπτά αργότερα, στις 23:21 με 23:22, σημειώνεται η μετωπική σύγκρουση με την εμπορική αμαξοστοιχία στο ύψος του Ευαγγελισμού. Η σύγκρουση είναι σφοδρή και ακολουθούν εκρήξεις και φωτιά. Στις 23:42 φτάνουν τα πρώτα οχήματα της Πυροσβεστικής.

Ο απολογισμός είναι τραγικός: 57 νεκροί, οι περισσότεροι νέοι ηλικίας 15 έως 25 ετών, και εκατοντάδες τραυματίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 32 σοβαρά. Ανάμεσα στα θύματα, 27 άνθρωποι που κάηκαν ζωντανοί, με τις οικογένειές τους να συνεχίζουν να αναζητούν απαντήσεις για τις ακριβείς συνθήκες θανάτου τους.

Ο σταθμάρχης και το κατηγορητήριο

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο σταθμάρχης της νυχτερινής βάρδιας φέρεται να έστειλε την επιβατική αμαξοστοιχία στη γραμμή καθόδου αντί για την άνοδο. Ωστόσο, η έρευνα δεν περιορίστηκε στο συγκεκριμένο λάθος. Αντίθετα, ανέδειξε ένα πλέγμα ευθυνών που εκτείνεται σε όλο το φάσμα του σιδηροδρομικού συστήματος.

Οι 33 από τους 36 κατηγορούμενους αντιμετωπίζουν το κακούργημα της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς με ενδεχόμενο δόλο, πράξη που μπορούσε να προκαλέσει κίνδυνο για ανθρώπους και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο μεγάλου αριθμού ατόμων, βαριές σωματικές βλάβες και σημαντικές ζημιές σε υποδομές. Η κατηγορία αυτή επισύρει ακόμη και ποινή ισόβιας κάθειρξης. Παράλληλα, κατηγορούνται για ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, βαριά και απλή σωματική βλάβη από αμέλεια.

Στο εδώλιο βρίσκονται ο σταθμάρχης, οι δύο συνάδελφοί του που αποχώρησαν νωρίτερα από τη βάρδιά τους, ο προϊστάμενος που τον τοποθέτησε στο πόστο παρά την απειρία του, καθώς και μέλη επιτροπής που ενέκριναν τη μετάταξή του, παρά το γεγονός ότι υπερέβαινε το ηλικιακό όριο.
Δίπλα τους κάθονται δέκα στελέχη του ΟΣΕ, μεταξύ των οποίων πρώην πρόεδροι και διευθύνοντες σύμβουλοι, διευθυντές και γενικοί διευθυντές. Κατηγορούνται, μεταξύ άλλων, για την παράλειψη επισκευής της σηματοδότησης και της τηλεδιοίκησης στο κρίσιμο τμήμα Λάρισας – Νέων Πόρων, για τη μη επιβολή περιορισμών ταχύτητας και για την έλλειψη δεύτερου σταθμάρχη στη βραδινή βάρδια.

Σημαντικές ευθύνες αποδίδονται και σε 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ, από το 2016 έως το δυστύχημα το 2023 για τη μη ολοκλήρωση της σύμβασης 717, που αφορούσε την αναβάθμιση της σηματοδότησης, της τηλεδιοίκησης και την αντικατάσταση κρίσιμων αλλαγών τροχιάς στον βασικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Προμαχώνας.

Στο κατηγορητήριο περιλαμβάνονται επίσης η πρώην πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων και στελέχη του υπουργείου Μεταφορών, για παραλείψεις στην εποπτεία και τη διασφάλιση της ασφαλούς λειτουργίας του δικτύου. Δύο στελέχη της Hellenic Train, ο τότε διευθύνων σύμβουλος και ο τεχνικός διευθυντής, κατηγορούνται για τη μη λειτουργία του συστήματος ραδιοεπικοινωνίας GSM-R, ενώ μία υπάλληλος του ΟΣΕ αντιμετωπίζει κατηγορία για παράβαση καθήκοντος.

Η δικογραφία και ο Καραμανλής

Η δικογραφία φωτίζει και τα χρόνια προβλήματα που προηγήθηκαν της τραγωδίας. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2014 υπογράφεται η σύμβαση 717 με στόχο την ολοκλήρωση έργων ασφαλείας έως το 2016, η οποία όμως δεν υλοποιείται. Τον Ιούλιο του 2019, πυρκαγιά καταστρέφει το κέντρο τηλεδιοίκησης στη Λάρισα, οδηγώντας σε χειροκίνητη διαχείριση της κυκλοφορίας. Το 2021 αποστέλλεται επιστολή που προειδοποιεί για τον κίνδυνο σοβαρού ατυχήματος, ενώ το 2022 σημειώνεται παραίτηση με καταγγελίες για καθυστερήσεις στα συστήματα ασφαλείας. Λίγες εβδομάδες πριν το δυστύχημα, εργαζόμενοι προειδοποιούν εκ νέου για τον κίνδυνο.

Παρά τις προειδοποιήσεις, η κατάσταση δεν αλλάζει. Λίγες ημέρες πριν την τραγωδία, δηλώνεται δημόσια από τον τότε αρμόδιο υπουργό Κώστα Καραμανλή ότι η ασφάλεια του σιδηροδρόμου είναι διασφαλισμένη.

Οι συγγενείς των θυμάτων αναμένουν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας με έντονη συγκίνηση αλλά και απαιτήσεις. Όπως έχουν τονίσει όλες αυτές τις ημέρες η δίκη δεν ξεκινά με το κατηγορητήριο που θα επιθυμούσαν, ενώ εκφράζουν την πεποίθηση ότι κατά την εξέλιξή της θα αναδειχθούν νέα στοιχεία. Παράλληλα, ζητούν από όλους τους εμπλεκόμενους να επιδείξουν ψυχραιμία, σεβασμό και προσήλωση στη διαδικασία.

Η πρώτη ημέρα της δίκης θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα αποτελέσει δοκιμασία για την ομαλή διεξαγωγή της. Τα μέτρα ασφαλείας είναι αυστηρά, ενώ παραμένει άγνωστο αν οι κατηγορούμενοι θα παραστούν αυτοπροσώπως ή μέσω συνηγόρων.

Σε κάθε περίπτωση, η δίκη των Τεμπών ξεπερνά τα στενά όρια μιας ποινικής διαδικασίας. Είναι μια αναμέτρηση με τις διαχρονικές παθογένειες του κράτους, με τις ευθύνες που διαχέονται σε πολλαπλά επίπεδα και με την ανάγκη για Δικαιοσύνη.