Δημοτική Αστυνομία: Συλλήψεις, 24ωρη λειτουργία και νέα καθήκοντα με αλεξίσφαιρα και χειροπέδες
0
Δημοτική Αστυνομία: Νέες αρμοδιότητες, συλλήψεις και 24ωρη λειτουργία – Τι αλλάζει στους δρόμους
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για τη Δημοτική Αστυνομία, καθώς το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της προβλέπει διευρυμένες αρμοδιότητες, ενισχυμένο επιχειρησιακό εξοπλισμό και τη δυνατότητα λειτουργίας σε 24ωρη βάση. Οι αλλαγές φιλοδοξούν να ενισχύσουν την παρουσία των δημοτικών αστυνομικών στους δρόμους, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η παράνομη στάθμευση και οι παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αποτελούν καθημερινό πρόβλημα.
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνονται η χρήση αλεξίσφαιρων γιλέκων, χειροπεδών και αστυνομικών ράβδων άμυνας, καθώς και η δυνατότητα σύλληψης παραβατών υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η νομοθεσία. Παράλληλα, προβλέπονται αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης των υπηρεσιών, με τους δήμους να καλούνται να προσαρμόσουν τη λειτουργία τους στις νέες απαιτήσεις.
Ωστόσο, πίσω από τις θεσμικές αλλαγές παραμένει ένα κρίσιμο ερώτημα: διαθέτουν οι δήμοι το απαραίτητο προσωπικό και τους πόρους για να εφαρμόσουν αποτελεσματικά το νέο μοντέλο; Η υποστελέχωση σε αρκετές περιοχές ενδέχεται να δυσκολέψει την πρακτική εφαρμογή των νέων αρμοδιοτήτων, ακόμη και όταν το νομικό πλαίσιο παρέχει περισσότερες δυνατότητες παρέμβασης.
Δημοτική Αστυνομία: Ποιες νέες αρμοδιότητες προβλέπονται
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη διεύρυνση του πεδίου δράσης της Δημοτικής Αστυνομίας. Η υπηρεσία, η οποία έχει συνδεθεί παραδοσιακά με την ελεγχόμενη στάθμευση, την εφαρμογή των δημοτικών κανονισμών και την αντιμετώπιση παραβάσεων της καθημερινότητας, αποκτά πλέον αυξημένο ρόλο σε ζητήματα ελέγχου και επιβολής της νομοθεσίας.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφεται στην εγκύκλιο του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, οι δημοτικοί αστυνομικοί θα μπορούν να ασκούν διευρυμένους ελέγχους στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που τους αναγνωρίζει η νομοθεσία.
Οι αλλαγές αφορούν, μεταξύ άλλων:
Τους ελέγχους για παράνομη στάθμευση και άλλες παραβάσεις του ΚΟΚ που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές τους.
Τους ελέγχους σε οδηγούς και οχήματα, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες εξουσίες.
Την ακινητοποίηση οχημάτων στις περιπτώσεις που επιτρέπεται από το θεσμικό πλαίσιο.
Τη δυνατότητα σύλληψης παραβατών, όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Την ενισχυμένη προστασία των δημοτικών αστυνομικών κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
Η διεύρυνση αυτή δεν σημαίνει ότι η Δημοτική Αστυνομία αποκτά απεριόριστες εξουσίες ή ότι αντικαθιστά συνολικά την Ελληνική Αστυνομία και την Τροχαία. Οι αρμοδιότητές της εξακολουθούν να καθορίζονται από τη νομοθεσία και πρέπει να ασκούνται μέσα στα συγκεκριμένα όρια που προβλέπονται.
Στην πράξη, το ζητούμενο είναι να ενισχυθεί η δυνατότητα των δήμων να αντιμετωπίζουν παραβάσεις που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων, χωρίς να δημιουργούνται ασάφειες ως προς την κατανομή των ευθυνών μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
24ωρη λειτουργία με τρεις βάρδιες
Μία από τις σημαντικές προβλέψεις του νέου πλαισίου αφορά τη δυνατότητα λειτουργίας της Δημοτικής Αστυνομίας σε 24ωρη βάση, με οργάνωση της υπηρεσίας σε τρεις βάρδιες.
Η συγκεκριμένη αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τους δήμους με αυξημένη κυκλοφορία, έντονη νυχτερινή δραστηριότητα και μεγάλο αριθμό περιστατικών παράνομης στάθμευσης. Σε αρκετές αστικές περιοχές, προβλήματα όπως η κατάληψη πεζοδρομίων, η στάθμευση σε ράμπες πρόσβασης για άτομα με αναπηρία και η παρεμπόδιση της κυκλοφορίας δεν περιορίζονται στις πρωινές ώρες.
Η ενίσχυση της παρουσίας των δημοτικών αστυνομικών κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας θα μπορούσε να διευκολύνει την αντιμετώπιση τέτοιων παραβάσεων, εφόσον οι δήμοι διαθέτουν επαρκή αριθμό εργαζομένων για να καλύψουν τις βάρδιες.
Η πρόβλεψη για 24ωρη λειτουργία, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε δημοτική υπηρεσία θα λειτουργεί αυτομάτως όλο το εικοσιτετράωρο. Η εφαρμογή στην πράξη εξαρτάται από τις δυνατότητες κάθε δήμου, τις αποφάσεις οργάνωσης της υπηρεσίας και το διαθέσιμο προσωπικό.
Για έναν μεγάλο δήμο, η κάλυψη τριών βαρδιών απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό από ό,τι για έναν μικρότερο δήμο με περιορισμένο αριθμό δημοτικών αστυνομικών.
Επομένως, η αποτελεσματικότητα του νέου μοντέλου θα κριθεί από το κατά πόσο η πρόβλεψη μπορεί να υποστηριχθεί με συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο, επαρκείς ανθρώπινους πόρους και σαφείς διαδικασίες για την αντιμετώπιση των περιστατικών.
Αλεξίσφαιρα γιλέκα, χειροπέδες και αστυνομικές ράβδοι
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον εξοπλισμό των δημοτικών αστυνομικών. Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει τη δυνατότητα χρήσης αλεξίσφαιρων γιλέκων, χειροπεδών και αστυνομικών ράβδων άμυνας, ενισχύοντας την επιχειρησιακή ετοιμότητα της υπηρεσίας.
Η πρόβλεψη αυτή συνδέεται με τις αυξημένες απαιτήσεις που ενδέχεται να προκύπτουν κατά τη διενέργεια ελέγχων, ιδιαίτερα όταν οι δημοτικοί αστυνομικοί έρχονται αντιμέτωποι με περιστατικά έντασης, απειλών ή βίαιης συμπεριφοράς.
Η χρήση τέτοιου εξοπλισμού προϋποθέτει, ωστόσο, σαφείς κανόνες και κατάλληλη εκπαίδευση. Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν πότε και με ποιον τρόπο επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, καθώς και πώς να διαχειρίζονται περιστατικά που ενδέχεται να κλιμακωθούν.
Η ενίσχυση του εξοπλισμού δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση αποτελεσματικότητας. Απαιτείται παράλληλα εκπαίδευση, οργανωμένη εποπτεία και ξεκάθαρη κατανομή αρμοδιοτήτων, ώστε κάθε παρέμβαση να πραγματοποιείται με ασφάλεια και σύμφωνα με τον νόμο.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο ενισχύει την ποινική προστασία των δημοτικών αστυνομικών απέναντι σε περιστατικά βίας και απείθειας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Πρόκειται για ένα ζήτημα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν οι εργαζόμενοι καλούνται να πραγματοποιούν ελέγχους σε συνθήκες αυξημένης έντασης.
Πότε θα μπορούν να προχωρούν σε συλλήψεις οι δημοτικοί αστυνομικοί
Η δυνατότητα σύλληψης παραβατών είναι μία από τις πιο ηχηρές αλλαγές που περιγράφονται στο νέο πλαίσιο. Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι δεν πρόκειται για γενική εξουσιοδότηση σύλληψης οποιουδήποτε πολίτη για οποιαδήποτε παράβαση.
Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία και με τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες που αναγνωρίζονται στους δημοτικούς αστυνομικούς.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης, υπό τις σχετικές προϋποθέσεις, την αναγνώριση ιδιοτήτων και εξουσιών που συνδέονται με ειδικούς ανακριτικούς υπαλλήλους. Αυτό ενισχύει τον ρόλο της υπηρεσίας σε συγκεκριμένες διαδικασίες ελέγχου, χωρίς να καταργεί τα νομικά όρια που ισχύουν για την άσκηση των καθηκόντων της.
Στην καθημερινότητα, η δυνατότητα παρέμβασης σε περιστατικά που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας μπορεί να διευκολύνει την αντιμετώπιση παραβάσεων και να περιορίσει την αίσθηση ατιμωρησίας σε ορισμένους δημόσιους χώρους.
Παράλληλα, η εφαρμογή των νέων εξουσιών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς οι δημοτικοί αστυνομικοί θα πρέπει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι για τη διαχείριση περιστατικών, την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
Η σαφής ενημέρωση τόσο των εργαζομένων όσο και των πολιτών για το εύρος των αρμοδιοτήτων είναι απαραίτητη, ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες σχετικά με το τι επιτρέπεται και τι όχι κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου.
Το πρόβλημα της υποστελέχωσης στους δήμους
Παρά τις διευρυμένες αρμοδιότητες, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την εφαρμογή του νέου πλαισίου παραμένει η επάρκεια προσωπικού.
Τα στοιχεία που αναφέρονται στην εγκύκλιο του υπουργείου παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δήμων. Η εικόνα στην Αθήνα, για παράδειγμα, είναι διαφορετική από εκείνη που καταγράφεται στο Ελληνικό – Αργυρούπολη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, στον Δήμο Αθηναίων υπηρετούν 522 δημοτικοί αστυνομικοί. Ο αριθμός αυτός υπερβαίνει το επίπεδο των 322 εργαζομένων που προκύπτει από τον πληθυσμιακό δείκτη επάρκειας που αναφέρεται στην εγκύκλιο.
Ο συγκεκριμένος δείκτης υπολογίζεται με βάση τον μόνιμο πληθυσμό ανά 2.000 κατοίκους. Για την Αθήνα, με πληθυσμό 643.452 κατοίκων σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, η σχετική διαίρεση δίνει περίπου 322 δημοτικούς αστυνομικούς.
Η εικόνα είναι διαφορετική στον Δήμο Ελληνικού – Αργυρούπολης. Με μόνιμο πληθυσμό 50.027 κατοίκων, το επίπεδο επάρκειας βάσει του ίδιου δείκτη υπολογίζεται σε περίπου 25 δημοτικούς αστυνομικούς, εφόσον εφαρμοστεί αριθμητικά η αναλογία ενός εργαζομένου ανά 2.000 κατοίκους.
Στην εγκύκλιο, πάντως, αναφέρεται ως ελάχιστη επάρκεια ο αριθμός των 30 δημοτικών αστυνομικών, ενώ σήμερα υπηρετούν μόλις οκτώ.
Η διαφορά αυτή αναδεικνύει τη δυσκολία που μπορεί να αντιμετωπίσουν δήμοι με περιορισμένο προσωπικό, ιδιαίτερα εάν κληθούν να καλύψουν περισσότερες ώρες λειτουργίας και να αναλάβουν πρόσθετα καθήκοντα.
Η στελέχωση δεν αφορά μόνο τον συνολικό αριθμό των εργαζομένων. Σημασία έχουν επίσης οι βάρδιες, οι άδειες, η εκπαίδευση, η γεωγραφική έκταση του δήμου και ο αριθμός των περιστατικών που καλείται να διαχειριστεί η υπηρεσία.
Τι αλλάζει για τα δημοτικά συμβούλια και τους μικρότερους δήμους
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στην οργάνωση των δημοτικών υπηρεσιών.
Τα δημοτικά συμβούλια θα μπορούν, με την προβλεπόμενη αυξημένη πλειοψηφία, να ανακατανέμουν αρμοδιότητες μεταξύ υπηρεσιών, προσαρμόζοντας τη λειτουργία τους στις ανάγκες και στις δυνατότητες κάθε δήμου.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα μπορεί να αποδειχθεί σημαντική για περιοχές που δεν διαθέτουν επαρκή αριθμό δημοτικών αστυνομικών. Στόχος είναι να αξιοποιούνται αποτελεσματικότερα οι διαθέσιμοι πόροι, χωρίς να δημιουργούνται κενά στην εφαρμογή των δημοτικών κανονισμών.
Επιπλέον, οι δήμοι που δεν διαθέτουν δική τους Δημοτική Αστυνομία θα μπορούν να συνεργάζονται με άλλους δήμους μέσω διαδημοτικών συμβάσεων, σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας.
Για τη μεταβατική περίοδο έως το 2027 προβλέπεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η προσωρινή ανάθεση σχετικών καθηκόντων και σε άλλους δημοτικούς υπαλλήλους.
Η δυνατότητα αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε δημοτικός υπάλληλος αποκτά αυτομάτως τις εξουσίες ενός δημοτικού αστυνομικού. Η ανάθεση καθηκόντων πρέπει να πραγματοποιείται στο πλαίσιο που ορίζει η νομοθεσία, με τις απαιτούμενες διαδικασίες και τους αναγκαίους περιορισμούς.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των δήμων που δεν διαθέτουν οργανωμένη υπηρεσία ή δεν έχουν το προσωπικό για να καλύψουν όλες τις προβλεπόμενες ανάγκες.
Η θέση του δημάρχου Ελληνικού – Αργυρούπολης για την ενίσχυση της υπηρεσίας
Τις δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν κατά την εφαρμογή του νέου πλαισίου περιέγραψε ο δήμαρχος Ελληνικού – Αργυρούπολης, Γιάννης Κωνσταντάτος, αναφερόμενος στις επιλογές που εξετάζει για την ενίσχυση της δημοτικής υπηρεσίας.
Όπως δήλωσε στα «ΝΕΑ»:
«Θα δω πώς μπορώ να ενισχύσω τη Δημοτική Αστυνομία, ενδεχομένως δίνοντας την επιβολή προστίμων σε διοικητικούς υπαλλήλους και αφήνοντας την περιφρούρηση σε δημοτικούς αστυνομικούς, οι οποίοι ωστόσο, προκειμένου να έχουν αυτές τις νέες αρμοδιότητες, θα πρέπει να περνούν από την απαιτούμενη εκπαίδευση».
Η τοποθέτηση αναδεικνύει την ανάγκη να βρεθούν πρακτικές λύσεις για την κάλυψη των αυξημένων απαιτήσεων, ιδιαίτερα σε δήμους όπου το διαθέσιμο προσωπικό είναι περιορισμένο.
Η αξιοποίηση των διοικητικών υπαλλήλων για καθήκοντα που επιτρέπονται από το θεσμικό πλαίσιο αποτελεί μία από τις επιλογές που εξετάζονται, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ διοικητικών εργασιών και επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων.
Παράλληλα, η αναφορά στην εκπαίδευση δείχνει ότι η διεύρυνση των εξουσιών δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε οργανωτικές αλλαγές. Απαιτείται προετοιμασία των εργαζομένων, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις με επαγγελματισμό και ασφάλεια.
Πότε θα φανεί στην πράξη η αλλαγή στη Δημοτική Αστυνομία
Οι αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια διαφορετική λειτουργία της Δημοτικής Αστυνομίας, με μεγαλύτερη παρουσία στους δρόμους και ενισχυμένες δυνατότητες ελέγχου.
Ωστόσο, η πραγματική αποτελεσματικότητα του νέου μοντέλου θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των προβλέψεων σε κάθε δήμο. Η 24ωρη λειτουργία, ο εξοπλισμός, η εκπαίδευση και οι νέες αρμοδιότητες απαιτούν πόρους, σχεδιασμό και σαφή κατανομή ευθυνών.
Για τους πολίτες, το ζητούμενο είναι να υπάρξει ουσιαστική βελτίωση στην καθημερινότητα: λιγότερες παραβάσεις στάθμευσης, καλύτερη προστασία των πεζοδρομίων, μεγαλύτερη ασφάλεια στους δημόσιους χώρους και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των κανόνων κυκλοφορίας.
Για τους δήμους, η πρόκληση είναι να μετατρέψουν τις νέες δυνατότητες σε λειτουργικές υπηρεσίες, χωρίς να επιβαρύνουν δυσανάλογα το ήδη περιορισμένο προσωπικό τους.
Η Δημοτική Αστυνομία εισέρχεται, επομένως, σε μια περίοδο αλλαγών που μπορεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της στην καθημερινή ζωή των πόλεων. Το αν οι νέες αρμοδιότητες θα οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματικούς ελέγχους και καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών θα φανεί από τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστούν στην πράξη.
Πηγή